Schilders van de Ziel

LAREN - Het Singer Museum, Laren toont vanaf 2 oktober tot en met 27 januari 2008 een groot overzicht van ruim 150 schilderijen, werken op papier en sculptuur uit de periode 1890-1914 van bekende symbolistische kunstenaars als Gustave Moreau, Aman-Jean, Odilon Redon, Camille Claudel, Maurice Denis, Emile Antoine Bourdelle, Eugène Grasset, Frantisek Kupka, Carlos Schwabe en vele anderen. De laatste expositie van Europese symbolisten in Nederland dateert van ruim 30 jaar geleden in Museum Boymans van Beuningen. Het symbolisme was aanvankelijk een Franse literaire stroming in de 80er jaren van de19e eeuw. Stéphane Mallarmé en Jules Laforgue droegen als eersten de symbolistische ideeën uit in een manifest en in literaire tijdschriften. Deze belangrijkste stroming van de late 19e eeuw ontwikkelde zich in een waaier van disciplines als schilderkunst, poëzie, theater, muziek, architectuur en toegepaste kunsten en verspreidde zich via tentoonstellingen en lezingen ook naar Berlijn, Wenen, Brussel. ‘Kunst moet in dienst staan van de mystiek’, werd gepropagandeerd in kunstkringen van de ideologische activisten van de Salon de la Rose+Croix. De invloed reikt tot ver in de 20ste eeuw. Boleslas Biegas,La Vampire glorieux, 1916, De glorieuze vampier, olieverf op karton, 34 x 26 cm, Privé collectie Parijs De wereld van de weemoed Het symbolisme is een geesteshouding die reageerde op het heersende positivisme en de teloorgang van spiritualiteit, als gevolg van de industriële revolutie en het geloof in de wetenschap. Kenmerkend is het willen uitdrukken van zielstoestanden en ideeën, met symbolen zoals dromen, visioenen en sprookjes, waarbij de suggestie en emotie een belangrijke rol spelen. Geliefde onderwerpen zijn de vlucht en het ontstijgen aan de materiële wereld. Grote belangstelling is er voor het spirituele, religies (katholicisme), esoterie, satanisme en klassieke mythen en oude legenden. Al deze elementen zijn terug te vinden in de expositie in thema’s als Het Landschap van de Ziel, De Wereld van de Weemoed, De Duistere zijde van de Ziel, De Ziel van de Legenden, Italiaanse invloeden, Mystiek Symbolisme, Het Mystieke Landschap, De Ziel van het Landschap. Nederland Het symbolisme wordt in Nederland geïntroduceerd door kunstenaars als Jan Toorop, Johan Thorn Prikker en Richard Roland Holst. In november 1892 bezoekt ‘Sâr’ Péladan, grondlegger van de Salon de La Rose+Croix, Nederland en weet de drie kunstenaars tot discipelen te maken. Jan Toorop ziet in de theorieën ‘veel onzin, maar ook verduiveld veel waars’ en exposeert op de eerste Salon in 1892. De nieuwe ideeën zijn ook een goede voedingsbodem voor Gooise gemeenschappen als de kolonie Walden van Frederik van Eeden (Bussum) en de kolonie van de Internationale Broederschap van Jakob van Rees. Alexandre Séon, La Pensée, ca. 1898, De gedachte, olieverf op doek, 61 x 38 cm, Privé collectie Parijs De schilder Karel Schmidt heeft zelfs plannen in Blaricum een Smedenpaleis te bouwen, een soort huis der kunst omdat juist kunst het middel was om de zieke maatschappij te genezen. De Belgische symbolist William Degouve de Nuncques woont enige tijd in Laren en de Fransman Henri le Sidaner is in de jaren 30 een persoonlijke vriend van de Singers, die veel werk van hem in collectie hadden. Lijsten Bijzondere aandacht is er voor de vele originele decoratieve fin-de-siècle lijsten. Voor de symbolisten vormde de lijst een wezenlijk onderdeel van het kunstwerk en de collectioneur heeft waar nodig oude lijsten gezocht om de werken mee in te lijsten. Particuliere collectie Als particulier museum besteedt Singer regelmatig aandacht aan privé verzamelaars. Schilders van de Ziel is een selectie uit de grote privé verzameling van een Franse collectioneur. Eerder waren selecties te zien in Spanje, België, Duitsland, Japan en Finland. Publicatie Jean-David Jumeau-Lafond, Painters of the Soul. Symbolism in France. 408 pagina’s, ruim 200 afb. full color. Prijs: € 40,- , verkrijgbaar in de museumwinkel.

Bron: kunst.nl